logoIstorijat Udruženja preduzetnika grada Leskovca

1800. – 1940.

Privatno preduzetništvo i zanatstvo imaju dugu tradiciju u leskovačkom kraju, a koreni leskovačkog zanatstva potiču iz perioda srednjevekovne srpske države. Istorijski izvori ukazuju na činjenicu da je Dubočica bila gusto naseljena i da su krajem XV veka i Dubrovčani u njoj trgovali. U XVI i XVII veku bilo je čak i Dubrovačkih trgovaca koji su u Dubočici živeli.

Leskovac je postao industrijski centar krajem 19. veka.

U ovom periodu Leskovac je, pored Kragujevca, bio najveći zanatski centar Srbije. Godine 1884. imao je 10.780 stanovnika i 517 zanatlija, odnosno 843 gostioničara, sitnih trgovaca i zanatlija. Dve trećine srpskog gradskog stanovništva Leskovca bavilo se trgovinom i zanatstvom. Leskovac je 1860.godine bio drugi najveći grad na teritoriji današnje Srbije. Posle pada Otomanskog carstva 1878.godine industrijalizacija je dobila krila, na čelu sa tekstilnom industrijom. U 19. veku Leskovac je držao monopol u proizvodnji i preradi kudelje na teritoriji Balkana.

Leskovačke zanatlije su bile organizovane u esnafe, staleške organizacije, koji su imali esnafsku upravu, pečat, kasu za uzajamnu pomoć, posebne barjake, esnafske slave i svoje predstavnike – ustabaše. Uredbom o esnafima iz 1847. izvršena je podela na esnafske i neesnafske zanate i trgovinu. Osnivanje esnafa odobravalo je Ministarstvo unutrašnjih dela, a od 1882. Ministarstvo naarodne privrede, a kontrolu nad njihovim radom vršila je policijska vlast. Prvi esnaf u oslobođenom Leskovcu formirali su obućarski radnici 9.oktobra 1880. Prva redovna skupština Zanatlijskog Udruženja Leskovačkih esnafa održana je 1888. godine, a samo udruženje esnafa osnovano je 1883.godine.

Donošenjem Zakona o radnjama 1910. godine ukinuti su esnafi jer su ometali razvoj kapitalističkih preduzeća i trgovačkog kapitala. U vreme ukidanja postojali su : bakalsko-trgovačko-užarski, čiju je imovinu preuzela Trgovačka Komora, berberski sa 20, bojadžijski sa 11, kačarski sa 23, kovačko –mešoviti sa 68, lončarsko-mutavdžijski sa 26, obućarski sa 45, stolarsko-kolarsko-zidarski sa 37, ćurčijsko-sarajski sa 16 članova iterzijsko-abadžijsko-krojački esnaf.

Nakon okupacije Leskovca u Prvom svetskom ratu, zanatstvo je pretrpelo značajne promene. Mnoge radnje su zatvorene, a jedan broj je oštećen. Od 1920. radio je Zanatlijski esnaf za varoš Leskovac, koji je pod tim imenom postojao do 1926.godine. Analizirajući biračke spiskove pravnih majstora od 23.aprila 1921. godine, dr. Sergije Dimitrijević navodi da su tada postojale 32 vrste zanata, sa 492 pravna majstora u gradu i u leskovačkom i jablaničkom srezu.

U vreme oživljavanja zanatske proizvodnje i trgovačke delatnosti, Leskovačko trgovačko društvo pokrenulo jeinicijativu o izgradnji zanatskog doma u Leskovcu u kome bi se okupljale privredne i humanitarne ustanove. Zamišljeno je da dom ima jednu veliku salu za održavanje zabava, koncerata, javnih predavanja, pozorišnih i bioskopskih predstava, sokolskih sletova i organizaciju izložbi. Krajem februara 1923. Leskovačko trgovačko udruženje obratilo se Zanatlijskom esnafu za varoš Leskovac da podrži ovu inicijativu, što je i učinjeno na konferenciji održanoj 25. februara 1923.godine.

Od 1926. Zanatlijski esnaf za varoš Leskovac menja ime u Leskovački zanatlijski esnaf. Da bi obezbedio sredstva za penzioni fond, a istovremeno ispoštovao tradiciju, Leskovački zanatlijski esnafodlučio je da se organizuje zanatska zabava, kojoj je prisustvovalo 700 zanatlija. Radi pružanja pomoći zanatlijama, pre svega za unapređenje proizvodnje, osnovana je Zanatlijska banka koja im je omogućavala da kupe akcije. Oktobra 1927. šesnaest zanatlija Leskovca osnovali su Leskovački zanatlijski fond za međusobno pomaganje u iznemoglosti, bolesti i smrti i usvojili pravila koje je podržao i Leskovački zanatlijski esnaf.

Udruženje je 1929. osnovalo Fond za izgradnju novog Zanatskog doma, čija je gotovina 1933. iznosila 150.000 dinara. Posle dužih priprema, radovi na novom Zanatskom domu uspešno su završeni septembra 1934. godine.

Po Zakonu i radnjama iz 1931. i Pravilima o postupku pri osnivanju Zanatskih udruženja, Leskovački Zanatski esnaf je održao 4.septembra 1932. vanrednu skupštinu na kojoj su usvojena nova pravila na osnovu kojih se, a po Aktu Zanatske komore iz Beograda, osniva Udruženje Zanatlija za srez leskovački sa sedištem u Leskovcu.

Udruženje je imalo ekonomski karakter. Zadatak mu je bio da štiti i unapređuje interese zanatlijskog staleža, da neguje i razvija duh zajednice i uzajamnog poštovanja među svojim članovima i da održava poštovanje staleške časti, izdavanje uverenje i isprava zanatlijama, davanje mišljenja o potrebi otvaranja novih zanatskih radnji, da zastupa i unapređuje interese znatstva, da se brine da učenici redovno pohađaju školu, da se bori protiv bespravnog rada, da se stara o moralnom vaspitanju i opštem stručnom obrazovanju svojih članova i njihovog pomoćnog osoblja organizovanjem kurseva, predavanja, izložbi, osnivanjem zanatskog muzeja, domova učenika, otvaranjem škola itd. Udruženje je imalo zadatak i da organizuje polaganje zanatskih ispita, da osniva humane fondove i druge ustanove za pomoć svojim članovima i njihovim porodicama u starosti, da vodi zanatski registar, evidenciju i statistiku zanatskih radnji na svom području i statistiku uposlenog osoblja.

1940. – 2012.

Po podacima koje je Udruženje zanatlija za srez Leskovački dostavilo Zanatskoj komori u Skoplju novembra 1940. može se videti da je početkom 1939. u leskovačkom srezu bilo 587 zanatskih radnji, a decembra iste godine 612.

U toku rata i okupacije Leskovca, zanatlije su pretrpele težak udarac ali je Udruženje nastavilo sa radom uprkos ratnim uslovima

Opštim Zakonom o zanatstvu FNRJ iz 1949.godine, propisao je da se zanatske komore osnivaju na teritorijalnom principu sa obaveznim članstvom za sve subjekte iz zanatstva, bez obzira na karakter svojine nad sredstvima za rad. Na osnovu odredbi tog zakona formirana je 1949. godine Zanatska komora Jugoslavije i regulisano osnivanje i postojanje sreskih i republičkih zanatskih komora. U tom periodu snabdevanje zanatlija sirovinama išlo je preko Udruženja zanatlija za srez leskovački.

Zakonom o privrednim komorama iz 1962. godine, izvršeno je spajanje Industrijskih, Trgovačkih i Zanatskih komora u sistem privrednih komora, koje su uspostavljene na teritorijalnom principu i sa obaveznim članstvom za sve privredne subjekte.

Zakon o udruživanju u privredne komore iz 1979. godine („Službeni glasnik SRS“, br. 25/79 i 8/81), propisao je da se zanatlije udružuju u opšta udruženja preduzetnika, koja, kao i sva društvena preduzeća, obavezno – po sili zakona (ex lege) postaju članovi Privredne komore Srbije, organizovane po teritorijalnom principu, i upisuju se u registar teritorijalno nadležne komore.

Zakon o privrednim komorama iz 2001. godine, osim terminološkog usaglašavanja sa ustavnim promenama, u suštini je zadržao rešenja iz prethodnog zakona, sa obavezom da se na teritorijalnom principu pri regionalnim privrednim komorama i Privrednoj komori Srbije obrazuju i zajednica opštih udruženja preduzetnika.
Zakonom o izmenama i dopunama ZKP iz 2009. godine, koji će se primenjivati od 1. januara 2013. godine, propisano je da je članstvo u komorama slobodno, na dobrovoljnoj osnovi, kao i u skladu sa tim ukinuta su ovlašćenja postojećih privrednih komora na svim nivoima da odlučuju o osnivanju i registraciji udruženja preduzetnika.

Ciljevi Udruženja preduzetnika Leskovca

Osnovni cilj Udruženja jeste da zastupa prava i interese svojih članova i konstantno unapređuje i poboljšava poslovno okruženje grada Leskovca.

U okviru ovog cilja , Udruženje će posebno:

Zastupati slobodu preduzetništva i socijalnu pravdu.
Promovisati i aktivno raditi na primeni informacionih tehnologija i unepređenju informatičke kulture kod preduzetnika, i primeni savremnih tehnologija u svakodnevnom poslovanju.
Promovisati inovacije u preduzetništvu
Aktivno doprinositi razvoju preduzetničkog duha kod mladih, predlagati i pomagati u kreiranje i realizaciju novih obrazovnih strategija
Promovisati i aktivno raditi na unapređenju ekološke svesti i održivog razvoja
Zastupati i unapređivati inicijative koje doprinose ekonomskom i kulturnom razvoju na području grada Leskovca
Organizaciona struktura i menadžement

Skupština Udruženja je najviši organ upravljanja Udruženjem. Skupština broji 11 članova.

Izvršni odbor je izvršni organ Udruženja koji ima 7 članova i to : predsednika, potpredsednika i 5 članova. Nadzorni odbor ima 3 člana. Član nadzornog odbora ne može biti član Skupštine, odnosno Izvršnog odbora.

Udruženje predstavlja i zastupa Predsednik Skupštine udruženja,koji je po funkciji i član Izvršnog odbora.

Udruženje ima stalno zaposlenog sekretara koji se brine o administrativno tehničkim poslovima, i zgradu u sopstvenom vlasništvu površine 400m2, sa konferencijskom salom, tri kancelarije i info pultom.

Predsednica Udruženja u ovom mandatu (2010-2014) je Olivera Jović, preduzetnica iz Leskovca.

Udruživanje zanatlija u Leskovcu

Opšte Udruženje Preduzetnika naslednik je dugog i tradicionalnog udruživanja zanatlija u Leskovcu koje datira još iz davne 1883 godine.

Udruživanje zanatlija u esnafe dovelo je do procvata tadašnjeg Leskovca, koji postaje sedište industrijskog razvoja Jugoistočne Evrope, i drugi po veličini grad u tadašnjoj Srbiji. Nakon II svetskog rata, sve do 1971. godine kada je osnovano Udruženje zanatlija, ugostitelja i prevoznika opštine Leskovac, nije bilo organizovanog udruživanja zanatlija.

Donošenjem Zakona o komorama 1979.godine, Udruženje se transformiše u Opšte Udruženje Samostalnih privrednika i njihovih zadruga za područje 6 opština iz Jablaničkog regiona. Tada je udruženje okupljalo 1950 članova. Kako je 2002.godine Zakon o privrednim komorama doživeo izmene i dopune, dolazi i do restruktuiranja Opšteg Udruženja Samostalnih privrednika i njihovih zadruga, koje postaje Opšte Udruženje Preduzetnika Opštine Leskovac, registrovano pri Regionalnoj Privrednoj Komori.

Član udruženja je saglasno zakonu o privrednim komorama, svaki preduzetnik koji obavlja privrednu delatnost i čije se sedište nalazi na teritoriji opštine Leskovac.Član Udruženja može biti i malo preduzeće sa sedištem na teritoriji opštine Leskovac, na dobrovoljnom principu.

Osnovni cilj Udruženja preduzetnika je stvaranje povoljnog poslovnog okruženja za sve preduzetnike grada Leskovca.

O Udruženju

Život jednog naselja kao gradskog centra započinje upravo onda kada mu prve zanatlije i trgovci svojim proizvodima, dućanima, trgovačkim umećem, snalažljivošću i novim načinom življenja počnu obeležavati ne samo ulice i trgove, već i svakodnevni život. Tada se usađuju koreni novim običajima, zanatskim slavama, poslovnim odnosima…

Leskovac je jedan od onih gradova koji postoji šest vekova i koji je započeo svoj razvoj kao zanatski centar, a samo onaj grad koji zna da ceni svoju prošlost može opstati u budućnosti.

 

PRATITE NAS